Ara ń fẹ́ ìsinmi
A kú ọjọ́ mélòó kan ẹ̀yin olólùfẹ́ ìwé ÌRÒYÌN ÒWÚRÒ. Gbogbo ile n kọ? Eledua a jẹ ki a ri tiwa se ni gbogbo igba. Nitori bi a se ni ilu le to, awọn eniyan n kọle bẹẹ ni wọn n ra mọto pẹlu ọpọlọpọ ariya kaakiri ilu.
Arojinlẹ toni, ọrọ ọlọrọ ni mo fẹ ki a fi se arikọgbọn nipa bi a ṣe n lo ara wa. Mo pe akọle naa ni “ara n fẹ isinmi”. Bayii ni Dokita naa se salaye ara rẹ –
Mo kuro nile ni aarọ, mo si salaye fun iyawo mi pe maa pada dele ni irọlẹ sugbọn ni igba ti mo maa wo aago nigba ti mo n bọ wale, aago mọkanla alẹ ti lu.
Bi mo ṣe n bọ wale ni ipe kan wọ ori aago mi pe ẹsẹ kan aya ẹsẹ kan ọrun ni ọdọmọdebinrin kan wa nigba ti baba agbaaye ọgọta ọdun fipa ba ọmọ naa lo.
Bayii ni mo yi ọwọ mọto mi pada si ile iwosan, mo wa lori itọju ọmọ naa titi di aago mẹrin idaji nigba ti ọdọmọdebinrin naa pada saye daadaa. Eyi mu ki n ni suuru di aago mẹfa idaji ki n to maa lọ si ile.
Inu mọto ni mo wa nile iwosan nigba ti mọto awọn ọlọpaa wọle ti wọn si ni awọn fẹ alaye kikun lori ipalara to se ọdọmọdebinrin naa.
Bi mo se pari pẹlu wọn ni ipe DPO wọle pe alaga adugbo ati agbẹjọro wọn ti wa ni ago ọlọpaa lati gba beeli baba agbaaya naa.
Mo sare pe iyawo mi pe ki o jọwọ ba mi ko awọn ọmọ lọ si ileewe, mo ni lati gba agọ ọlọpaa dele. Mo sare pe agbẹjoro mi ko pese iwe lati ma ṣe jẹ ki baba agbaaya naa lọ sile. Ki n to dele lọjọ naa di aago mẹrin irọlẹ.
Lati le jẹ obi gidi to nifẹẹ awọn ọmọ rẹ, mo gba ileewe wọn lọ lati lọ ko wọn wale.
Ibi ti mo mọ de ni pe mo ko awọn ọmọ dele, bi mo se di ero ile iwosan ko ye mi. Won ni mo dede subu ni wọn ba sare gbe mi lọ si ile iwosan. Mo wa ni ile iwosan fun ọṣẹ kan gbako bẹẹ ni mo wa nile f’osu kan.
Fun odidi osu kan yii, orisiirisii isoro ati aisan lo jẹyọ ti wọn si yanju wọn lai si mi nibẹ.
Laarin osu kan yii, ile aye ko parẹ nitori pe wọn ko ri mi. Awọn to n saarẹ n ri iwosan bẹẹ l’awọn to l’ẹjọ naa n yanju ara wọn lai ri mi.
Ẹyin alarojinlẹ IROYIN OWURỌ, mo lero pe ẹ n tẹle mi, o dara ki eniyan sa ipa rẹ lati ran aye lọwọ sugbọn ko dara ki eniyan pa ara rẹ lai pe ọjọ.
Ko si osisẹ kankan to le yanju isoro ileesẹ kankan. Ọlọrun nika lo le yanju isoro aye.
Ko si bi a se gbiyanju to, a ko le yanju isoro aye. Ẹ jẹ ki a ṣe gbogbo nnkan ni iwọn tuwọn si.
Ire o.
Ara ń fẹ́ ìsinmi
Ìjọba ìpinlẹ̀ Kogi fún àwọn olùsin adìyẹ ní àsírí ìgbàlódé
Ìjọba ìpinlẹ̀ Kogi fún àwọn olùsin adìyẹ ní àsírí ìgbàlódé
Láti Ìròyìn òwúrọ
Ìjọba Kogi ti tún fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ láti yí ẹ̀ka ẹran ọ̀sìn ìpínlẹ̀ padà nípasẹ̀ àwọn ìṣe ìgbàlódé àti àwọn ìṣe tó lè pẹ́ títí.
Kọmíṣọ́nà fún Ìdàgbàsókè Ẹranko, Dókítà Olufemi Bolarinwa, fún wọn ní ìdánilójú ní ọjọ́rú ní Lokoja nígbà ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ìfọkànsí àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ lórí ìtọ́jú adìyẹ.
Bolarinwa ṣàpèjúwe ètò naa gẹ́gẹ́ bí èyí tó bá àkókò mu àti èyí tó ní ipa lórí, ó sì sọ pé ó bá ìran gbogbogbò ti Ìjọba Kogi mu láti tún ṣe àtúnṣe sí iṣẹ́ ẹran ọ̀sìn gẹ́gẹ́ bí ẹ̀ka tó ń mú èso jáde tó sì lè ṣiṣẹ́ dáadáa ní ti ọrọ̀ ajé.
Kọmíṣọ́nà náà gbóríyìn fún ìsapá ìfọwọ́sowọ́pọ̀ Agro Preciso Nigeria Limited, Kogi L-PRES, àti Adva Nigeria Limited fún ètò náà, ó sì tẹnu mọ́ pàtàkì àjọṣepọ̀ ìjọba àti ti ara ẹni nínú ìdàgbàsókè iṣẹ́ àgbẹ̀.
Lawal tún yin Ilé Iṣẹ́ Ìdàgbàsókè Ẹranko ti Ìpínlẹ̀ Kogi, èyí tí wọ́n tún gbóríyìn fún fún ìtìlẹ́yìn wọn fún ètò náà.
Ó tún sọ pé ìdánilẹ́kọ̀ọ́ náà dúró fún ìbẹ̀rẹ̀ ìpinnu ìgbà pípẹ́ láti fún àwọn àgbẹ̀ adìyẹ lágbára, láti mú èrè pọ̀ sí i, àti láti mú ààbò oúnjẹ, láti dá iṣẹ́ sílẹ̀, àti láti mú ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé ìgbèríko pọ̀ sí i ní gbogbo Kogi àti Nàìjíríà.
Ogbeni Ibrahim Arumeh, Arabinrin Bilikisu Yinusa ati Arabinrin Blessing Ikani, ti won je olukopa ninu idanileko naa, dupe lowo awon akitiyan Ijoba Kogi lati mu agbara awon agbe adie lagbara.
Àwọn tó kópa nínú iṣẹ́ náà sọ pé iṣẹ́ náà yóò mú kí iye àwọn ẹran ọ̀sìn pọ̀ sí i, yóò sì tún mú kí gbogbo ènìyàn ní àǹfààní láti ṣe iṣẹ́ náà.
Iná mọ̀nàmọ́ná tó ń se mọ́namọ̀na pẹ̀lú ọ̀wọ́n gógó epo ti kó bá ọrọ̀ ajé nǹkan tutu títà
Iná mọ̀nàmọ́ná tó ń se mọ́namọ̀na pẹ̀lú ọ̀wọ́n gógó epo ti kó bá ọrọ̀ ajé nǹkan tutu títà
Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Ina mọnamọna to n se monamona ti ko wahala ba ọrọ aje awọn nnkan tutu ti a n ta bii omi ati awọn ọti lorisiirisii. Bẹẹ ni ko yọ awọn nnkan ọbẹ bii kuro. Awọn ara Eko sọrọ diẹ nipa adojukọ wọn.
Àwọn oníṣòwò náà sọ̀rọ̀ ní ọjọ́rú, sọ pé àpapọ̀ ipa tí ìpèsè agbára tí kò dúró ṣinṣin àti epo rọ̀bì ti mú kí iye owó iṣẹ́ wọn pọ̀ sí i, ó sì dín èrè kù.
Awọn ilé iṣẹ́ oúnjẹ dídì gbára lé iná mànàmáná déédéé láti pa àwọn nǹkan bí adìẹ, tolotolo, ẹja, àti àwọn ọjà mìíràn tí ó lè bàjẹ́ mọ́.
Sibẹsibẹ, ipese ina deedee ti fi agbara mu awọn oniṣowo lati gbẹkẹle awọn jeneratọ, eyi ti o n ṣiṣẹ lori epo, nitori naa o mu ki inawo pọ si.
Ọ̀gbẹ́ni Chika Oluehi, ẹni tó ni Chika Frozen Foods ní Ijora-Olopa, sọ pé òun ti ń fi owó iná mànàmáná àti epo sí iye owó rẹ̀ láti máa bá iṣẹ́ rẹ̀ lọ.
“Tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀, wọ́n máa ń ta páálí tọ́kì kan fún nǹkan bí N85,000, àmọ́ ó máa ń wà láàárín N105,000 sí N110,000 báyìí.”
“Páálí adìẹ kan tí wọ́n máa ń tà tẹ́lẹ̀ fún nǹkan bí N39,000 sí N41,000, báyìí ni wọ́n ti ń tà á fún N46,000. A gbọ́dọ̀ ṣírò èrè wa dáadáa kí a má baà pàdánù,” gẹgẹ bi o se salaye.
Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, iye owó epo tó ń pọ̀ sí i tún ní ipa lórí bí àwọn oúnjẹ tó ti dì láti ọ̀dọ̀ àwọn olùpèsè oúnjẹ sí ọjà.
“Nígbà tí owó epo bá ga sókè tí kò sì sí agbára, a máa ná owó púpọ̀ sí i láti gbé àwọn oúnjẹ dídì wọ̀nyí lọ.”
Oníṣòwò mìíràn, Arábìnrin Mojisola Kazeem ti MJ Frozen Foods ní Surulere, sọ pé òun ti dáwọ́ títà àwọn ohun tí ó ti di didi dúró fún ìgbà díẹ̀ nítorí owó epo àti iná mànàmáná.
“Mo ní láti dá a dúró. Mi ò lè fara da ipò iná mànàmáná àti owó epo.
Ó ní, “Mo nírètí pé nígbà tí nǹkan bá padà sí bí mo ṣe wà tẹ́lẹ̀, mo lè bẹ̀rẹ̀ sí í gbéra láti ibi tí mo dúró sí.”
Bákan náà, ọ̀kan lára àwọn tó ń ta ẹja ní Mushin, Arábìnrin Bose Adeyemi, sọ pé òun ti dín iye tí òun ń kó jọ kù báyìí láti yẹra fún ìbàjẹ́.
Arabinrin Yetunde Afolabi, olùtajà ohun mímu onírun ní ọjà Yaba, sọ pé iná mànàmáná tí kò dára ti ní ipa lórí títà rẹ̀ nítorí pé àwọn oníbàárà fẹ́ràn ohun mímu tútù.
Jide Kosoko gbé fíìmù ‘Elekó jáde sí Sinimá
Jide Kosoko gbé fíìmù ‘Elekó jáde sí Sinimá
Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Fíìmù ìtàn Nollywood kan tí a mọ̀ sí “Eleko” yóò jáde ní àwọn sinimá jákèjádò Nàìjíríà ní ogúnjọ oṣù kẹta, gẹ́gẹ́ bí àwọn olùgbéjáde rẹ̀ ti sọ.
Prince Jide Kosoko, òṣèré àti olùgbéjáde fíìmù náà, kéde ọjọ́ tí wọ́n fi sílẹ̀ nínú ìwé kan lórí ojú ìwé Instagram rẹ̀ tó ti fìdí múlẹ̀.
Ìwé náà kà pé: “Nígbà tí àṣà bá dojúkọ àtakò, ìtàn ni a máa kọ.”
Eleko sọ ìtàn Oba Esugbayi Eleko, ọmọ Oba Dosunmu, ẹni tí ó fọwọ́ sí àdéhùn ọdún 1861 tí ó fi fún Britain ní ìlú Eko.
Ó gorí ìtẹ́ ní ọdún 1901 lẹ́yìn ikú Oba Oyekan, àti ìgbà àkọ́kọ́ rẹ̀ lórí ìjọba (1901-1925) dé bá ìṣàkóso ìjọba ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì tó ń pọ̀ sí i lórí ilẹ̀ náà.
Wàhálà dìde ní ọdún 1908 nígbà tí ó tako ìdámọ̀ràn Gómìnà Walter Egerton fún ìpèsè omi tí a fi páìpù gbé kalẹ̀ tí owó orí ń gbà lórí àwọn olùgbé Èkó, ó sọ pé àwọn kànga tí ó wà tẹ́lẹ̀ ń bójú tó àìní agbègbè náà àti pé àwọn ará Yúróòpù gbọ́dọ̀ san owó náà.
Àríyànjiyàn náà yọrí sí àwọn ìwọ́de tí ó ní ẹgbẹẹgbẹ̀rún ènìyàn nínú, àti àwọn ìjìnlẹ̀ tí ó tẹ̀lé e ni ó mú kí fíìmù náà jẹ́ iṣẹ́ ọnà tí ó dára jùlọ ní eré orí ìtàgé.
Ìtàn Eleko ni a fà láti inú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìtàn wọ̀nyí, títí kan ipa àwọn olórí obìnrin ọjà bíi Alimotu Pelewura àti àyíká tó gbòòrò ní Eko, tí wọ́n ti ń ṣe ìjọba amúnisìn.
Eleko ṣe àfihàn àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ wọ̀nyí, ó tẹnu mọ́ àtakò ọba náà, ìjàkadì òfin tó wáyé lẹ́yìn ìyọkúrò rẹ̀, àti ìṣẹ́gun rẹ̀ nígbẹ̀yìn gbẹ́yín.
Fíìmù náà fẹ́ tan ìmọ́lẹ̀ sí orí pàtàkì kan nínú ìtàn ìlú Èkó àti láti ṣe ayẹyẹ ọba kan tí ìṣe rẹ̀ di àmì ìtakora sí ìjọba àwọn aráàlú.
Fiimu irawo naa ni Adebayo Tijani, Babatunde Kosoko, ati Tunde Olaoye lo dari fiimu naa, ti Omoba Jide Kosoko, Sola Kosoko, Femi Adebayo, Saidi Balogun, Dele Odule, Yinka Quadri ati Rotimi Fakunle, ti n kopa.
Awọn oṣere miiran pẹlu Yemi Solade, Alaba Ultimate, Bidemi Kosoko, Yomi Fash-Lanso, Adebayo Salami, Jumoke Odetola ati Broda Shaggi, laarin awọn miiran.
Sanwo-Olu, Mo Abudu, Shade Okoya ati awọn Ọtọkuulu miiran kopa nibi ifilọlẹ ileesẹ orin Tiwa Savage
Sanwo-Olu, Mo Abudu, Shade Okoya ati awọn Ọtọkuulu miiran kopa nibi ifilọlẹ ileesẹ orin Tiwa Savage
Lati ọwọ́ Yínká Àlàbí
Olórin Afrobeats, Tiwa Savage, ti yan àwọn ọ̀dọ́ ọgọrun-un fún ìdánilẹ́kọ̀ọ́ pàtàkì lábẹ́ àjọ orin Tiwa Savage tí o ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣí sílẹ̀.
Savage ṣí ilé-iṣẹ́ náà ní alẹ́ ọjọ́ Ajé ní ìlú Èkó gẹ́gẹ́ bí apá kan lára àwọn ìsapá láti mú kí àwọn ọ̀dọ́mọdé tó ní ẹ̀bùn orin dàgbàsókè àti láti mú kí àwọn ètò ìṣẹ̀dá lágbára sí i ní ilé-iṣẹ́ iṣẹ́ ọnà ní Nàìjíríà.
Iroyin gbe e pe iṣẹlẹ ifilọlẹ naa, ti o waye ni “The Delborough Lagos”, fa awọn olokiki, awọn ti o ni ipa ninu ile-iṣẹ ati awọn oṣiṣẹ ijọba mọra.
Àwọn àlejò pàtàkì ni Don Jazzy, Mo Abudu, Johnny Drille àti Cobhams Asuquo.
Awon ọtọkuulu miiran ni Gomina Babajide Sanwo-Olu, Sen. Florence Ita-Giwa, Daisy Danjuma ati Shade Okoya.
Nígbà tí Savage ń sọ̀rọ̀, ó salaye pé oun dá ìpìlẹ̀ náà sílẹ̀ láti kojú àwọn àlàfo pàtàkì nínú ẹ̀kọ́ àti ètò ìṣẹ̀dá láàrín ilé iṣẹ́ orin ní Nàìjíríà.
Ó ní, “A ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn ní Nàìjíríà, ṣùgbọ́n a gbọ́dọ̀ kọ́ àwọn ètò ìṣẹ̀dá àti ìnáwó sínú ẹ̀kọ́ kí àwọn ènìyàn lè rí àǹfààní láti wọlé sí i nígbà tí wọ́n bá rí ẹ̀bùn wa.”
Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, àjọ náà yóò dojúkọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ apá ti ètò orin.
Ó ní ètò náà yóò bo àkójọ fíìmù, ìtẹ̀jáde orin, ìtọ́jú orin, ìṣelọ́pọ́ àti ìmọ̀ ẹ̀rọ ohùn.
Savage sọ pé àjọ náà yóò pèsè ìfarahàn kárí ayé àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ fún àwọn ọ̀dọ́mọdé oníṣẹ̀dá ní oríṣiríṣi ẹ̀ka iṣẹ́ orin.
Ó sọ pé ọgọ́rùn-ún (100) ọ̀dọ́mọdé to lebun yóò kópa nínú ètò ìlera ọjọ́ mẹ́rin kan.
Ó ní àwọn tí wọ́n yàn yóò kẹ́kọ̀ọ́ lábẹ́ ètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ pàtàkì kan tí a ṣètò pẹ̀lú “Berklee College of Music”.
“A ti san owó fún àǹfààní náà. Nítorí náà, ìmọ̀ràn mi ni láti lò ó pẹ̀lú ọgbọ́n nítorí pé àǹfààní ń ṣe ojúrere fún àwọn tí a ti múra sílẹ̀,” gẹgẹ bi o se salaye.
“Èyí ni àkọ́kọ́ nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Tí o kò bá wọlé ní ọdún yìí, o ó ní àǹfààní láti múra sílẹ̀ fún àwọn àtúnṣe tó ń bọ̀.”
Savage tun tẹnumọ́ pàtàkì ìrànlọ́wọ́ ìjọba láti mú kí ọrọ̀ ajé ìṣẹ̀dá ní Nàìjíríà lágbára síi.
Ó ní, “Nínú ohunkóhun tí o bá ṣe, o máa nílò ìrànlọ́wọ́ àti ìbùkún láti ọ̀dọ̀ ìjọba nígbà gbogbo.”
Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, Sanwo-Olu sọ pé òun lọ sí ibi ayẹyẹ náà láti ṣe ayẹyẹ Savage àti láti ṣètìlẹ́yìn fún àjọ náà.
Bákan náà, Pastor Bolaji Idowu sọ pé àjọ náà yóò dá ìrètí àti àǹfààní sílẹ̀ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ololùfẹ́ iṣẹ́-ọnà.
“Yóò mú ẹ̀rín músẹ́ wá fún àwọn ènìyàn, yóò sì pèsè ọgbọ́n tó tọ́ fún ìdàgbàsókè nínú iṣẹ́ náà,” gẹgẹ bi o se salaye.
Idowu sọ pé ìfẹ́, inú rere àti ìṣọ̀kan ṣì jẹ́ àwọn ìwà pàtàkì fún àwùjọ láìka ìyàtọ̀ ẹ̀sìn sí.
Johnny Drille, akọrin, àti olùgbéjáde orin ní Nàìjíríà, ṣàpèjúwe Savage gẹ́gẹ́ bí olórin tó tayọ tó ti ṣe àwọn àfikún pàtàkì sí iṣẹ́ orin Nàìjíríà fún ohun tó lé ní ọdún mẹ́wàá.
Ó ní, “Tiwa ti jẹ́ olórin àgbàyanu fún ohun tó lé ní ọdún mẹ́wàá, ó sì jẹ́ ohun ìṣírí láti rí i tó mú ohun ìyanu wá síbi orin Nàìjíríà.”
Drille sọ ireti pe ipilẹṣẹ naa yoo ṣe iranlọwọ lati gbe ọjọgbọn ati ẹda soke laarin ile-iṣẹ naa.
Mo Abudu, Olórí Àgbà fún EbonyLife Group, sọ pé ó ní ìmísí láti lọ síbi ayẹyẹ náà kí ó sì ṣe ayẹyẹ ìgbésẹ̀ tuntun Savage.
Ó ní, “Mo ní ìmísí láti ṣe ayẹyẹ pẹ̀lú Tiwa Savage olólùfẹ́ mi ní alẹ́ yìí. Mo ti mọ̀ ọ́n fún ọ̀pọ̀ ọdún, a sì ti ṣiṣẹ́ lórí ọ̀pọ̀lọpọ̀ iṣẹ́ àkànṣe.”
Gẹ́gẹ́ bí Abudu ti sọ, àjọ náà yóò ran àwọn tó ń yọjú lọ́wọ́ láti tọ́jú àwọn òṣèré tó ń jáde, yóò sì ṣètìlẹ́yìn fún ìran àwọn òṣèré orin orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó ń bọ̀.
Arabinrin Folasade Okoya, Ọga àgbà ti Eleganza Group, kí Savage kú oríire fún ìfilọ́lẹ̀ ilé-iṣẹ́ náà, ó sì gbàdúrà fún àṣeyọrí rẹ̀.
Ó ní ìtìlẹ́yìn tí àwọn àlejò fi hàn níbi ìṣẹ̀lẹ̀ náà yóò ran ètò náà lọ́wọ́ láti dàgbàsókè kí ó sì ní ipa pípẹ́ nínú iṣẹ́ orin.
Sanwo-Olu bá ẹbí, ọ̀rẹ́, ojúlùmọ̀ àti ìpínlẹ̀ Ọsun kẹ́dùn ikú Onigbinde
Sanwo-Olu bá ẹbí, ọ̀rẹ́, ojúlùmọ̀ àti ìpínlẹ̀ Ọsun kẹ́dùn ikú Onigbinde
Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Gómìnà Babajide Sanwo-Olu ti Ìpínlẹ̀ Èkó se idaro ikú olùkọ́ni ikọ agbabọọlu orílẹ̀-èdè tẹ́lẹ̀, Adegboye Onigbinde, ẹni tó ṣe amọ̀nà Nàìjíríà sí ìdíje FIFA World Cup ti ọdún 2002 ní Japan àti South Korea.
Sanwo-Olu ṣapejuwe iku agbabọọlu ti a bi ni Modakeke, ẹni ti o ku ni ọjọ Aje ni ọmọ ọdun mejidinlaadọrun-un (88 years), gẹgẹ bi pipadanu nla fun orileede yii, paapaa si awọn ololufẹ bọọlu afẹsẹgba.
Gomina naa, ninu atejade kan ti Oludamọran pataki re lori Iroyin ati Ipolowo, Ogbeni Gboyega Akosile, fi sita ni ojo Isegun, salaye Onigbinde gẹgẹ bi ẹni ti o dari awon Green Eagles si ipari idije Africa Cup of Nations ti odun 1984, gege bi ami orile-ede kan.
Gomina naa ṣapejuwe olukọni ti o ku naa gẹgẹbi olokiki bọọlu afẹsẹgba ati olori ti o ni ipa rere ninu idagbasoke bọọlu afẹsẹgba Naijiria.
“Mo rọ awọn ẹbi rẹ, awọn ọrẹ rẹ, awọn ẹlẹgbẹ rẹ, ati awọn ololufẹ bọọlu afẹsẹgba lati gba iku rẹ gẹgẹ bi ifẹ Ọlọrun,” ni o salaye.
Sanwo-Olu tun fi ẹdun ọkan rẹ̀ hàn fún ìdílé Onigbinde, ìjọba ipinlẹ Osun àti ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Nàìjíríà lórí ikú olùkọ́ni ikọ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-èdè tẹ́lẹ̀.
Ikú Onigbinde, àdánù ńlá ni fún ìran Yorùbá àti Naijiria lápapọ̀ – Ọọni
Ikú Onigbinde, àdánù ńlá ni fún ìran Yorùbá àti Naijiria lápapọ̀ – Ọọni
Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Ooni ti Ife, Oba Adeyeye Ogunwusi, ti ṣapejuwe iku agbabọọlu ati olukọni ẹgbẹ tẹlẹri ni orileede yii, Festus Onigbinde, gẹgẹ bi adanu nla fun iran Yoruba ati gbogbo agbegbe ere idaraya Naijiria.
Èyí wà nínú ìkéde tí Olùdarí Ìròyìn àti Àlámọ̀ràn gbogbogbòò ní Ààfin Ooni, Ọ̀gbẹ́ni Moses Olafare, ti fi síta tí ó sì fọwọ́ sí ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ní Ilé-Ife.
Ogunwusi, ẹni tí ó jẹ́ Alága Àjọ-Olórí Àgbà ti National Council of Traditional Rulers of Nigeria (NCTRN), fi aidunu rẹ hàn lórí ikú olókìkí akọnimọọgba bọ́ọ̀lù náà.
Ó ṣe àkíyèsí pé àwọn àfikún rẹ̀ sí bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Nàìjíríà àti ìdàgbàsókè àwọn ọ̀dọ́ yóò máa wà títí ayé.
Ooni ṣàpèjúwe olùkọ́ni tó ti kú gẹ́gẹ́ bí olùdarí tó mú ọlá àti ìgbéraga wá kìí ṣe fún Modakeke àti Ile-Ife nìkan, ṣùgbọ́n fún gbogbo orílẹ̀-èdè náà pẹ̀lú ní ọ̀pọ̀ ọdún tí ó fi ṣe ìfẹ́ rẹ̀ sí ìdàgbàsókè bọ́ọ̀lù.
Ọba náà rántí pé Onigbinde ṣe ìtàn gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó kọ́kọ́ kọ́ ẹgbẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè náà, ó sì tún ṣe amọ̀nà Super Eagles sí ìdíje FIFA World Cup ti ọdún 2002.
Ooni kíyèsí pé àwọn àṣeyọrí olóògbé náà kọjá àwọn ẹ̀gbẹ́ rẹ, nítorí pé wọ́n bọ̀wọ̀ fún un fún ìmọ̀ rẹ̀ tó jinlẹ̀, ìbáwí àti ìfaradà rẹ̀ láti kọ́ ìpìlẹ̀ ìmọ̀ ẹ̀rọ bọ́ọ̀lù ní Nàìjíríà.
“Iṣẹ́ olùkọ́ Onigbinde gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, nígbà tí ó fi ara rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára àwọn olùdarí bọ́ọ̀lù tó ní ipa jùlọ ní orílẹ̀-èdè náà.”
Ní ọdún 1976, ó gba ìwé-àṣẹ ìkọ́ni German Grade A tó gbayì, ó sì di ọ̀kan lára àwọn olùkọ́ni àkọ́kọ́ ní Nàìjíríà tó gba ìwé-àṣẹ ìkọ́ni kárí ayé tó ga jùlọ.
“Ó tún mú kí ìmọ̀ rẹ̀ lágbára sí i nípa lílọ sí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ní Brazil ní ọdún 1981 ní àkókò kan tí àwọn olùkọ́ni ilẹ̀ Áfíríkà díẹ̀ ló ní irú àǹfààní bẹ́ẹ̀,” gbólóhùn náà fi kún un pé,
Ooni tún sọ pé ipa tí Onigbinde ní lórí ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè náà hàn gbangba nígbà tí wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ni àgbà fún Super Eagles ní ọdún 1982.
“Lábẹ́ ìdarí rẹ̀, Nàìjíríà dé ìparí ìdíje African Cup of Nations ní ọdún 1984, wọ́n sì parí ní ipò kejì lẹ́yìn tí wọ́n pàdánù sí Cameroon.”
“Lẹ́yìn ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè náà, Onigbinde tún gbádùn àṣeyọrí tó yanilẹ́nu ní ìpele ẹgbẹ́, pàápàá jùlọ pẹ̀lú Shooting Stars Sports Club, èyí tó mú un dé ìparí ìdíje African Cup of Champions Clubs ní ọdún 1984, èyí tí a mọ̀ sí CAF Champions League báyìí níbi tí wọ́n ti pàdánù sí ọwọ ikọ ti ilẹ̀ Egypt, Zamalek FC.”
Ooni tún jẹ́wọ́ ipa tí olùkọ́ni tó ti kú ní ìṣàkóso bọ́ọ̀lù, ó sì tún sọ pé ó ṣiṣẹ́ fún orílẹ̀-èdè náà ní onírúurú agbára ìmọ̀-ẹ̀rọ nínú Ẹgbẹ́ Agbábọ́ọ̀lù Nàìjíríà, títí bí Olùdarí Ìmọ̀-ẹ̀rọ níbi tí ó ti ṣe àfikún pàtàkì sí kíkọ́ni ní ẹ̀kọ́ àti ìlànà ìdàgbàsókè àwọn ọ̀dọ́.
Oba Ogunwusi ṣapejuwe Onigbinde gẹ́gẹ́ bí olùdarí eré ìdárayá oníwà rere, olùdámọ̀ràn tí a bọ̀wọ̀ fún àti àgbà olóṣèlú nínú bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Nàìjíríà tí ó ń gbèjà ìdàgbàsókè àwọn ènìyàn àti ìlànà iṣẹ́ nínú eré ìdárayá náà nígbà gbogbo.
“Olórí àgbà Festus Onigbinde gbé ìgbésí ayé tó ní ìdùnnú pẹ̀lú iṣẹ́ ìsìn, ìtayọ àti ìfẹ́ orílẹ̀-èdè.”
“Ogún rẹ̀ nínú bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Nàìjíríà àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìsapá rẹ̀ sí àlàáfíà Ifeland yóò máa jẹ́ orísun ìṣírí fún àwọn ìran tó ń bọ̀,” ni gbólóhùn náà kà.
Ooni náà bá ìdílé olùkọ́ni tó ti kú náà, àwọn ènìyàn Modakeke, àwùjọ bọ́ọ̀lù àti gbogbo orílẹ̀-èdè náà kẹ́dùn.
Ó gbàdúrà pé kí Ọlọ́run fún òun ní ìsinmi ayérayé, kí ó sì fún àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ ní okun láti fara da àdánù tí kò ṣeé túnṣe.
A wà lójú ọ̀nà láti dáàbò bo ẹ̀mí àti dúkìá lọ́nà ọmọlúàbí – FRSC
A wà lójú ọ̀nà láti dáàbò bo ẹ̀mí àti dúkìá lọ́nà ọmọlúàbí – FRSC
Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Mallam Shehu Mohammed, Corps Marshal ti Federal Road Safety Corps (FRSC), sọ pé gbígbà ẹ̀mí là, dídáàbòbò dúkìá àti ìwà rere ṣì jẹ́ àṣẹ pàtàkì ti Corps.
Mohammed sọ ní ọjọ́rú ní Enugu nígbà tí ó ń bá àwọn òṣìṣẹ́ FRSC àti àwọn ọkùnrin sọ̀rọ̀ lórí ìmọ̀lára, ìbáwí, ìmúdàgbàsókè àti mímú àṣẹ àti ìṣàkóso lágbára.
Olùdarí ẹgbẹ́ ọmọ ogun náà, Uche Chukwurah, tí ó jẹ́ Alága fún FRSC Academy, Udi ní ìpínlẹ̀ Enugu, ló ṣojú fún, ó sì sọ pé àṣẹ FRSC láti ọ̀dọ̀ ìgbẹ́kẹ̀lé gbogbo ènìyàn ló wá.
Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, nígbà tí ìgbẹ́kẹ̀lé yẹn bá ti bàjẹ́, a ó pàdánù ìṣiṣẹ́ wa.
“Àwọn àṣìṣe wọ̀nyí ti hàn gẹ́gẹ́ bí ìwà àìtọ́, ìlòkulò àṣẹ, ìfipábánilò, ìwà àìṣeémìíràn àti àwọn ìṣe mìíràn tí ó lòdì sí gbogbo ohun tí aṣọ yìí dúró fún àti èyí tí ó ń ba ìgbẹ́kẹ̀lé gbogbo ènìyàn nínú ẹgbẹ́ náà jẹ́ nígbà gbogbo.”
“Jẹ́ kí n sọ ní kedere láìsí àní-àní pé irú ìwà bẹ́ẹ̀ kò dára.”
“Wọ́n rú òfin wa, wọ́n da ìdánilẹ́kọ̀ọ́ wa, wọ́n tako àwọn ìlànà pàtàkì wa, wọ́n sì fi ìgbẹ́kẹ̀lé àti orúkọ rere ẹgbẹ́ náà sínú ewu nígbẹ̀yìn gbẹ́yín.
“Nígbàkúgbà tí olùlo ojú ọ̀nà bá pàdánù ìgbẹ́kẹ̀lé nínú wa, àṣẹ wa máa ń ṣòro láti ṣe; gbogbo ìwà àìtọ́ tí kò tọ́ máa ń ba àwòrán ẹgbẹẹgbẹ̀rún òṣìṣẹ́ tí wọ́n ní ìbáwí jẹ́; gbogbo ìlòkulò àṣẹ sì máa ń sọ ìgbẹ́kẹ̀lé tí a kọ́ ní ọ̀pọ̀ ọdún di aláìlágbára.”
Mohammed sọ pé àwọn olórí òṣìṣẹ́ tí a kó lọ sí àwọn aláṣẹ yóò ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ni, aṣáájú àti àwọn olùtọ́jú àwọ̀n.
Ó ní wọ́n yóò gba àwọn òṣìṣẹ́ náà, wọ́n yóò sì rán wọn létí àwọn ẹrù iṣẹ́ pàtàkì wọn.
“Ẹ jẹ́ kí n tẹnu mọ́ ọn pé ìbáwí kì í ṣe ìyà; ìbáwí ni ààbò. Ó ń dáàbò bo orúkọ rere wa, iṣẹ́ wa, ẹgbẹ́ ọmọ ogun àti ní ìparí ìgbésí ayé àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n gbẹ́kẹ̀lé wa lójoojúmọ́.”
Nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀, Olùrànlọ́wọ́ Corps Marshal, Anthony Oko, tí ó jẹ́ Olùdarí Ẹgbẹ́ FRSC Zonal, pàṣẹ fún àwọn ológun àti àwọn ọ̀gágun láti tẹ̀lé àwọn ohun tí a retí kí wọ́n sì tẹ̀lé àwọn ìlànà tí àwọn baba ìpìlẹ̀ Corp náà gbé kalẹ̀ ní ọdún mejidinlogoji sẹ́yìn.
Nínú ọ̀rọ̀ ìkíni, Olórí Ẹ̀ka FRSC ní Ìpínlẹ̀ Enugu, Ọ̀gbẹ́ni Franklin Agbakoba, sọ pé àwọn aláṣẹ náà mọ̀ nípa àwọn ọ̀ràn ìwà àìtọ́, ìfipábánilò àti ìwà àìṣedéédéé tí ó lòdì sí Òfin FRSC 2007.
“Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kejì, mo pe ìpàdé àwọn olùṣiṣẹ́ ẹ̀ka kan tí ó ní gbogbo àwọn aláṣẹ ẹ̀ka àti ibùdó ogun Oji-River, níbi tí a ti tẹnu mọ́ àìní láti gbé ìbáwí, ìwà rere, àti bí a ṣe ń bójú tó àwọn ọ̀ràn ìbáwí ní kíákíá,” ni ó salaye.
Agbakoba tún yin ètò tuntun ti ọ̀gágun ẹgbẹ́ náà, ó sì fi dá àwọn aláṣẹ FRSC lójú pé gbogbo àwọn ológun àti àwọn ọkùnrin tó wà nínú ẹgbẹ́ náà yóò fi ara wọn sípò ìbáwí, kí wọ́n lè mú kí iṣẹ́ wọn sunwọ̀n sí i, kí wọ́n sì jẹ́ olóòótọ́.
Ondo: Àwọn agbébọn yinbọn pa àgbẹ̀, wọ́n sì jí ìyàwó rẹ̀ gbé –
Ondo: Àwọn agbébọn yinbọn pa àgbẹ̀, wọ́n sì jí ìyàwó rẹ̀ gbé –
Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá ní Ìpínlẹ̀ Ondo ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé wọn ti pa ọkunrin àgbẹ̀ kan pẹlu ìbọn àti pé àwọn agbébọn jí ìyàwó rẹ̀ gbé ní alẹ́ ọjọ́rú ní Akure, olú ìlú ìpínlẹ̀ náà.
DSP Abayomi Jimoh, Agbẹnusọ fun awọn ọlọpaa, ti o jẹrisii eyi fun awọn oniroyin ninu alaye kan ni ọjọbọ pe iṣẹlẹ naa waye ni nnkan bi ago mẹjọ ati iṣẹju marundinlogoji irọlẹ ni opopona Oda.
“Aṣẹ naa tako iwa ọdaran ti awọn afurasi hu ti wọn kọlu ile Adesida Daniel kan, agbẹ tomati ni agbegbe Isagba, ni opopona Oda.”
“Láàárín ìṣẹ̀lẹ̀ náà, ẹni tí wọ́n yìnbọn pa ní ọwọ́ ọ̀tún rẹ̀ nígbà tí ó ń gbìyànjú láti kojú àwọn apànìyàn tí wọ́n ròyìn pé wọ́n jí ìyàwó rẹ̀ gbé.
“Nígbà tí wọ́n gbọ́ ìpè wàhálà náà, àwọn ọlọ́pàá yára lọ sí ibi tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti ṣẹlẹ̀, wọ́n rí i dájú pé wọ́n gba ẹni tí ó farapa náà sí ilé ìwòsàn ọlọ́pàá fún ìtọ́jú, wọ́n sì dáàbò bo agbègbè náà,” gẹgẹ bi o se salaye.
Jimoh sọ pé Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ náà ti pàṣẹ fún àwọn olùṣọ́ tó lágbára àti àwọn onímọ̀ nípa ìwádìí láàárín agbègbè ti ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti sẹlẹ àti àwọn agbègbè tó wà nítòsí láti mú àwọn afurasi tó sá lọ.
“Aṣẹ naa fi da awọn olugbe loju pe ko si igbiyanju kankan lati wa awọn oluṣe naa mọ ati lati mu wọn wa si idajọ.”
Ìpínlẹ̀ Eko ní ìfojúsùn ìpè pàjáwìrì ìsẹ́jú márùn-ún péré
Ìpínlẹ̀ Eko ní ìfojúsùn ìpè pàjáwìrì ìsẹ́jú márùn-ún péré
Yínká Àlàbí
Ile-iṣẹ Aṣẹ ati Iṣakoso Pajawiri ti Ipinle Eko sọ pe awọn ti setan lati dahun si awọn ipe pajawiri ni ipinlẹ Eko laarin isẹju marun-un pere.
Olùdarí Àgbà fún ilé-iṣẹ́ náà, Ọ̀gbẹ́ni Femi Giwa, sọ èyí ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan pẹ̀lú awọn oniroyin ní ìlú Èkó.
Giwa sọ pé àfojúsùn ilé-iṣẹ́ náà ni láti dín àkókò tó wà láàrín ìyè àti ikú kù nípa rírí dájú pé ìdáhùn náà wáyé láàrín ìṣẹ́jú márùn-ún sí mẹ́wàá fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀.
Ó ní àwọ́n dá ilé-iṣẹ́ náà sílẹ̀ ní ọdún 2010 láti pèsè ìpele kan ṣoṣo fún ṣíṣètò ìṣàkóso pajawiri ní ìpínlẹ̀ náà.
“Ohun pàtàkì tí a gbé kalẹ̀ sí ilé-iṣẹ́ náà ni láti ní ibùdó kan níbi tí àwọn ẹgbẹ́ ìṣètò pajawiri tí ó ní àwọn olùdáhùn àkọ́kọ́ lè ṣiṣẹ́ papọ̀ láìsí ìṣòro.”
Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, àjálù jẹ́ ibi tí a lè fojú rí, tí a kò sì lè sọ tẹ́lẹ̀, nítorí náà, ó ṣe pàtàkì láti yanjú àjálù tí a kò lè ṣe.
“Fún àpẹẹrẹ, ní àwọn agbègbè bíi Ojuelegba àti ní ojú ọ̀nà Ikorodu, a ti ṣètò àwọn ibùdó ìpaná àti àwọn ẹ̀ka ìfèsìpadà láti rí i dájú pé a yára gbé àwọn ènìyàn sókè.”
Ó ní, “Àfojúsùn wa ni láti dín àkókò tó wà láàrín ìyè àti ikú kù nípa rírí dájú pé ìdáhùn sí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ náà wáyé láàrín ìṣẹ́jú márùn-ún sí mẹ́wàá.”
Ó jẹ́wọ́ àwọn ìpèníjà bí ìṣòro ìrìnnà ọkọ̀, ètò ìrìnnà àti àwọn ipò ojú ọjọ́ tí kò dára, èyí tí ó lè ní ipa lórí àkókò ìdáhùn nígbà míì.
Oṣiṣẹ naa tẹnumọ́ pàtàkì ìfọwọ́sowọ́pọ̀ gbogbogbòò láti ṣàṣeyọrí ìṣàkóso pajawiri tó gbéṣẹ́.
Ó ní, “Àwọn olùgbé gbọ́dọ̀ fi ààyè sílẹ̀ fún àwọn ọkọ̀ tí wọ́n ní ìró ìró, kí wọ́n sì ṣètìlẹ́yìn fún àwọn olùdáhùn àkọ́kọ́ láti ṣe àwọn iṣẹ́ ìgbàlà ẹ̀mí.”
