Sanwo-Olu bá ẹbí, ọ̀rẹ́, ojúlùmọ̀ àti ìpínlẹ̀ Ọsun kẹ́dùn ikú Onigbinde

Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí

Gómìnà Babajide Sanwo-Olu ti Ìpínlẹ̀ Èkó se idaro ikú olùkọ́ni ikọ agbabọọlu orílẹ̀-èdè tẹ́lẹ̀, Adegboye Onigbinde, ẹni tó ṣe amọ̀nà Nàìjíríà sí ìdíje FIFA World Cup ti ọdún 2002 ní Japan àti South Korea.
Sanwo-Olu ṣapejuwe iku agbabọọlu ti a bi ni Modakeke, ẹni ti o ku ni ọjọ Aje ni ọmọ ọdun mejidinlaadọrun-un (88 years), gẹgẹ bi pipadanu nla fun orileede yii, paapaa si awọn ololufẹ bọọlu afẹsẹgba.
Gomina naa, ninu atejade kan ti Oludamọran pataki re lori Iroyin ati Ipolowo, Ogbeni Gboyega Akosile, fi sita ni ojo Isegun, salaye Onigbinde gẹgẹ bi ẹni ti o dari awon Green Eagles si ipari idije Africa Cup of Nations ti odun 1984, gege bi ami orile-ede kan.
Gomina naa ṣapejuwe olukọni ti o ku naa gẹgẹbi olokiki bọọlu afẹsẹgba ati olori ti o ni ipa rere ninu idagbasoke bọọlu afẹsẹgba Naijiria.
“Mo rọ awọn ẹbi rẹ, awọn ọrẹ rẹ, awọn ẹlẹgbẹ rẹ, ati awọn ololufẹ bọọlu afẹsẹgba lati gba iku rẹ gẹgẹ bi ifẹ Ọlọrun,” ni o salaye.
Sanwo-Olu tun fi ẹdun ọkan rẹ̀ hàn fún ìdílé Onigbinde, ìjọba ipinlẹ Osun àti ẹgbẹ́ agbábọ́ọ̀lù Nàìjíríà lórí ikú olùkọ́ni ikọ agbábọ́ọ̀lù orílẹ̀-èdè tẹ́lẹ̀.

Ikú Onigbinde, àdánù ńlá ni fún ìran Yorùbá àti Naijiria lápapọ̀ – Ọọni

Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Ooni ti Ife, Oba Adeyeye Ogunwusi, ti ṣapejuwe iku agbabọọlu ati olukọni ẹgbẹ tẹlẹri ni orileede yii, Festus Onigbinde, gẹgẹ bi adanu nla fun iran Yoruba ati gbogbo agbegbe ere idaraya Naijiria.
Èyí wà nínú ìkéde tí Olùdarí Ìròyìn àti Àlámọ̀ràn gbogbogbòò ní Ààfin Ooni, Ọ̀gbẹ́ni Moses Olafare, ti fi síta tí ó sì fọwọ́ sí ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun, ní Ilé-Ife.
Ogunwusi, ẹni tí ó jẹ́ Alága Àjọ-Olórí Àgbà ti National Council of Traditional Rulers of Nigeria (NCTRN), fi aidunu rẹ hàn lórí ikú olókìkí akọnimọọgba bọ́ọ̀lù náà.
Ó ṣe àkíyèsí pé àwọn àfikún rẹ̀ sí bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Nàìjíríà àti ìdàgbàsókè àwọn ọ̀dọ́ yóò máa wà títí ayé.
Ooni ṣàpèjúwe olùkọ́ni tó ti kú gẹ́gẹ́ bí olùdarí tó mú ọlá àti ìgbéraga wá kìí ṣe fún Modakeke àti Ile-Ife nìkan, ṣùgbọ́n fún gbogbo orílẹ̀-èdè náà pẹ̀lú ní ọ̀pọ̀ ọdún tí ó fi ṣe ìfẹ́ rẹ̀ sí ìdàgbàsókè bọ́ọ̀lù.
Ọba náà rántí pé Onigbinde ṣe ìtàn gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára ​​àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tó kọ́kọ́ kọ́ ẹgbẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè náà, ó sì tún ṣe amọ̀nà Super Eagles sí ìdíje FIFA World Cup ti ọdún 2002.
Ooni kíyèsí pé àwọn àṣeyọrí olóògbé náà kọjá àwọn ẹ̀gbẹ́ rẹ, nítorí pé wọ́n bọ̀wọ̀ fún un fún ìmọ̀ rẹ̀ tó jinlẹ̀, ìbáwí àti ìfaradà rẹ̀ láti kọ́ ìpìlẹ̀ ìmọ̀ ẹ̀rọ bọ́ọ̀lù ní Nàìjíríà.
“Iṣẹ́ olùkọ́ Onigbinde gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún, nígbà tí ó fi ara rẹ̀ hàn gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára ​​àwọn olùdarí bọ́ọ̀lù tó ní ipa jùlọ ní orílẹ̀-èdè náà.”
Ní ọdún 1976, ó gba ìwé-àṣẹ ìkọ́ni German Grade A tó gbayì, ó sì di ọ̀kan lára ​​àwọn olùkọ́ni àkọ́kọ́ ní Nàìjíríà tó gba ìwé-àṣẹ ìkọ́ni kárí ayé tó ga jùlọ.
“Ó tún mú kí ìmọ̀ rẹ̀ lágbára sí i nípa lílọ sí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ní Brazil ní ọdún 1981 ní àkókò kan tí àwọn olùkọ́ni ilẹ̀ Áfíríkà díẹ̀ ló ní irú àǹfààní bẹ́ẹ̀,” gbólóhùn náà fi kún un pé,
Ooni tún sọ pé ipa tí Onigbinde ní lórí ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè náà hàn gbangba nígbà tí wọ́n yàn án gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ni àgbà fún Super Eagles ní ọdún 1982.
“Lábẹ́ ìdarí rẹ̀, Nàìjíríà dé ìparí ìdíje African Cup of Nations ní ọdún 1984, wọ́n sì parí ní ipò kejì lẹ́yìn tí wọ́n pàdánù sí Cameroon.”
“Lẹ́yìn ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè náà, Onigbinde tún gbádùn àṣeyọrí tó yanilẹ́nu ní ìpele ẹgbẹ́, pàápàá jùlọ pẹ̀lú Shooting Stars Sports Club, èyí tó mú un dé ìparí ìdíje African Cup of Champions Clubs ní ọdún 1984, èyí tí a mọ̀ sí CAF Champions League báyìí níbi tí wọ́n ti pàdánù sí ọwọ ikọ ti ilẹ̀ Egypt, Zamalek FC.”
Ooni tún jẹ́wọ́ ipa tí olùkọ́ni tó ti kú ní ìṣàkóso bọ́ọ̀lù, ó sì tún sọ pé ó ṣiṣẹ́ fún orílẹ̀-èdè náà ní onírúurú agbára ìmọ̀-ẹ̀rọ nínú Ẹgbẹ́ Agbábọ́ọ̀lù Nàìjíríà, títí bí Olùdarí Ìmọ̀-ẹ̀rọ níbi tí ó ti ṣe àfikún pàtàkì sí kíkọ́ni ní ẹ̀kọ́ àti ìlànà ìdàgbàsókè àwọn ọ̀dọ́.
Oba Ogunwusi ṣapejuwe Onigbinde gẹ́gẹ́ bí olùdarí eré ìdárayá oníwà rere, olùdámọ̀ràn tí a bọ̀wọ̀ fún àti àgbà olóṣèlú nínú bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Nàìjíríà tí ó ń gbèjà ìdàgbàsókè àwọn ènìyàn àti ìlànà iṣẹ́ nínú eré ìdárayá náà nígbà gbogbo.
“Olórí àgbà Festus Onigbinde gbé ìgbésí ayé tó ní ìdùnnú pẹ̀lú iṣẹ́ ìsìn, ìtayọ àti ìfẹ́ orílẹ̀-èdè.”
“Ogún rẹ̀ nínú bọ́ọ̀lù àfẹsẹ̀gbá Nàìjíríà àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìsapá rẹ̀ sí àlàáfíà Ifeland yóò máa jẹ́ orísun ìṣírí fún àwọn ìran tó ń bọ̀,” ni gbólóhùn náà kà.
Ooni náà bá ìdílé olùkọ́ni tó ti kú náà, àwọn ènìyàn Modakeke, àwùjọ bọ́ọ̀lù àti gbogbo orílẹ̀-èdè náà kẹ́dùn.
Ó gbàdúrà pé kí Ọlọ́run fún òun ní ìsinmi ayérayé, kí ó sì fún àwọn olólùfẹ́ rẹ̀ ní okun láti fara da àdánù tí kò ṣeé túnṣe.

A wà lójú ọ̀nà láti dáàbò bo ẹ̀mí àti dúkìá lọ́nà ọmọlúàbí – FRSC

Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí

Mallam Shehu Mohammed, Corps Marshal ti Federal Road Safety Corps (FRSC), sọ pé gbígbà ẹ̀mí là, dídáàbòbò dúkìá àti ìwà rere ṣì jẹ́ àṣẹ pàtàkì ti Corps.
Mohammed sọ ní ọjọ́rú ní Enugu nígbà tí ó ń bá àwọn òṣìṣẹ́ FRSC àti àwọn ọkùnrin sọ̀rọ̀ lórí ìmọ̀lára, ìbáwí, ìmúdàgbàsókè àti mímú àṣẹ àti ìṣàkóso lágbára.
Olùdarí ẹgbẹ́ ọmọ ogun náà, Uche Chukwurah, tí ó jẹ́ Alága fún FRSC Academy, Udi ní ìpínlẹ̀ Enugu, ló ṣojú fún, ó sì sọ pé àṣẹ FRSC láti ọ̀dọ̀ ìgbẹ́kẹ̀lé gbogbo ènìyàn ló wá.
Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, nígbà tí ìgbẹ́kẹ̀lé yẹn bá ti bàjẹ́, a ó pàdánù ìṣiṣẹ́ wa.
“Àwọn àṣìṣe wọ̀nyí ti hàn gẹ́gẹ́ bí ìwà àìtọ́, ìlòkulò àṣẹ, ìfipábánilò, ìwà àìṣeémìíràn àti àwọn ìṣe mìíràn tí ó lòdì sí gbogbo ohun tí aṣọ yìí dúró fún àti èyí tí ó ń ba ìgbẹ́kẹ̀lé gbogbo ènìyàn nínú ẹgbẹ́ náà jẹ́ nígbà gbogbo.”
“Jẹ́ kí n sọ ní kedere láìsí àní-àní pé irú ìwà bẹ́ẹ̀ kò dára.”
“Wọ́n rú òfin wa, wọ́n da ìdánilẹ́kọ̀ọ́ wa, wọ́n tako àwọn ìlànà pàtàkì wa, wọ́n sì fi ìgbẹ́kẹ̀lé àti orúkọ rere ẹgbẹ́ náà sínú ewu nígbẹ̀yìn gbẹ́yín.
“Nígbàkúgbà tí olùlo ojú ọ̀nà bá pàdánù ìgbẹ́kẹ̀lé nínú wa, àṣẹ wa máa ń ṣòro láti ṣe; gbogbo ìwà àìtọ́ tí kò tọ́ máa ń ba àwòrán ẹgbẹẹgbẹ̀rún òṣìṣẹ́ tí wọ́n ní ìbáwí jẹ́; gbogbo ìlòkulò àṣẹ sì máa ń sọ ìgbẹ́kẹ̀lé tí a kọ́ ní ọ̀pọ̀ ọdún di aláìlágbára.”
Mohammed sọ pé àwọn olórí òṣìṣẹ́ tí a kó lọ sí àwọn aláṣẹ yóò ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùkọ́ni, aṣáájú àti àwọn olùtọ́jú àwọ̀n.
Ó ní wọ́n yóò gba àwọn òṣìṣẹ́ náà, wọ́n yóò sì rán wọn létí àwọn ẹrù iṣẹ́ pàtàkì wọn.
“Ẹ jẹ́ kí n tẹnu mọ́ ọn pé ìbáwí kì í ṣe ìyà; ìbáwí ni ààbò. Ó ń dáàbò bo orúkọ rere wa, iṣẹ́ wa, ẹgbẹ́ ọmọ ogun àti ní ìparí ìgbésí ayé àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè Nàìjíríà tí wọ́n gbẹ́kẹ̀lé wa lójoojúmọ́.”
Nígbà tí ó ń sọ̀rọ̀, Olùrànlọ́wọ́ Corps Marshal, Anthony Oko, tí ó jẹ́ Olùdarí Ẹgbẹ́ FRSC Zonal, pàṣẹ fún àwọn ológun àti àwọn ọ̀gágun láti tẹ̀lé àwọn ohun tí a retí kí wọ́n sì tẹ̀lé àwọn ìlànà tí àwọn baba ìpìlẹ̀ Corp náà gbé kalẹ̀ ní ọdún mejidinlogoji sẹ́yìn.
Nínú ọ̀rọ̀ ìkíni, Olórí Ẹ̀ka FRSC ní Ìpínlẹ̀ Enugu, Ọ̀gbẹ́ni Franklin Agbakoba, sọ pé àwọn aláṣẹ náà mọ̀ nípa àwọn ọ̀ràn ìwà àìtọ́, ìfipábánilò àti ìwà àìṣedéédéé tí ó lòdì sí Òfin FRSC 2007.
“Ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kejì, mo pe ìpàdé àwọn olùṣiṣẹ́ ẹ̀ka kan tí ó ní gbogbo àwọn aláṣẹ ẹ̀ka àti ibùdó ogun Oji-River, níbi tí a ti tẹnu mọ́ àìní láti gbé ìbáwí, ìwà rere, àti bí a ṣe ń bójú tó àwọn ọ̀ràn ìbáwí ní kíákíá,” ni ó salaye.
Agbakoba tún yin ètò tuntun ti ọ̀gágun ẹgbẹ́ náà, ó sì fi dá àwọn aláṣẹ FRSC lójú pé gbogbo àwọn ológun àti àwọn ọkùnrin tó wà nínú ẹgbẹ́ náà yóò fi ara wọn sípò ìbáwí, kí wọ́n lè mú kí iṣẹ́ wọn sunwọ̀n sí i, kí wọ́n sì jẹ́ olóòótọ́.

Ondo: Àwọn agbébọn yinbọn pa àgbẹ̀, wọ́n sì jí ìyàwó rẹ̀ gbé –
Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá ní Ìpínlẹ̀ Ondo ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé wọn ti pa ọkunrin àgbẹ̀ kan pẹlu ìbọn àti pé àwọn agbébọn jí ìyàwó rẹ̀ gbé ní alẹ́ ọjọ́rú ní Akure, olú ìlú ìpínlẹ̀ náà.

DSP Abayomi Jimoh, Agbẹnusọ fun awọn ọlọpaa, ti o jẹrisii eyi fun awọn oniroyin ninu alaye kan ni ọjọbọ pe iṣẹlẹ naa waye ni nnkan bi ago mẹjọ ati iṣẹju marundinlogoji irọlẹ ni opopona Oda.

“Aṣẹ naa tako iwa ọdaran ti awọn afurasi hu ti wọn kọlu ile Adesida Daniel kan, agbẹ tomati ni agbegbe Isagba, ni opopona Oda.”

“Láàárín ìṣẹ̀lẹ̀ náà, ẹni tí wọ́n yìnbọn pa ní ọwọ́ ọ̀tún rẹ̀ nígbà tí ó ń gbìyànjú láti kojú àwọn apànìyàn tí wọ́n ròyìn pé wọ́n jí ìyàwó rẹ̀ gbé.

“Nígbà tí wọ́n gbọ́ ìpè wàhálà náà, àwọn ọlọ́pàá yára lọ sí ibi tí ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti ṣẹlẹ̀, wọ́n rí i dájú pé wọ́n gba ẹni tí ó farapa náà sí ilé ìwòsàn ọlọ́pàá fún ìtọ́jú, wọ́n sì dáàbò bo agbègbè náà,” gẹgẹ bi o se salaye.

Jimoh sọ pé Kọmíṣọ́nà ọlọ́pàá ìpínlẹ̀ náà ti pàṣẹ fún àwọn olùṣọ́ tó lágbára àti àwọn onímọ̀ nípa ìwádìí láàárín agbègbè ti ìṣẹ̀lẹ̀ náà ti sẹlẹ àti àwọn agbègbè tó wà nítòsí láti mú àwọn afurasi tó sá lọ.

“Aṣẹ naa fi da awọn olugbe loju pe ko si igbiyanju kankan lati wa awọn oluṣe naa mọ ati lati mu wọn wa si idajọ.”

Ìpínlẹ̀ Eko ní ìfojúsùn ìpè pàjáwìrì ìsẹ́jú márùn-ún péré

Yínká Àlàbí

Ile-iṣẹ Aṣẹ ati Iṣakoso Pajawiri ti Ipinle Eko sọ pe awọn ti setan lati dahun si awọn ipe pajawiri ni ipinlẹ Eko laarin isẹju marun-un pere.
Olùdarí Àgbà fún ilé-iṣẹ́ náà, Ọ̀gbẹ́ni Femi Giwa, sọ èyí ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò kan pẹ̀lú awọn oniroyin ní ìlú Èkó.
Giwa sọ pé àfojúsùn ilé-iṣẹ́ náà ni láti dín àkókò tó wà láàrín ìyè àti ikú kù nípa rírí dájú pé ìdáhùn náà wáyé láàrín ìṣẹ́jú márùn-ún sí mẹ́wàá fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀.
Ó ní àwọ́n dá ilé-iṣẹ́ náà sílẹ̀ ní ọdún 2010 láti pèsè ìpele kan ṣoṣo fún ṣíṣètò ìṣàkóso pajawiri ní ìpínlẹ̀ náà.
“Ohun pàtàkì tí a gbé kalẹ̀ sí ilé-iṣẹ́ náà ni láti ní ibùdó kan níbi tí àwọn ẹgbẹ́ ìṣètò pajawiri tí ó ní àwọn olùdáhùn àkọ́kọ́ lè ṣiṣẹ́ papọ̀ láìsí ìṣòro.”
Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, àjálù jẹ́ ibi tí a lè fojú rí, tí a kò sì lè sọ tẹ́lẹ̀, nítorí náà, ó ṣe pàtàkì láti yanjú àjálù tí a kò lè ṣe.
“Fún àpẹẹrẹ, ní àwọn agbègbè bíi Ojuelegba àti ní ojú ọ̀nà Ikorodu, a ti ṣètò àwọn ibùdó ìpaná àti àwọn ẹ̀ka ìfèsìpadà láti rí i dájú pé a yára gbé àwọn ènìyàn sókè.”
Ó ní, “Àfojúsùn wa ni láti dín àkókò tó wà láàrín ìyè àti ikú kù nípa rírí dájú pé ìdáhùn sí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ náà wáyé láàrín ìṣẹ́jú márùn-ún sí mẹ́wàá.”
Ó jẹ́wọ́ àwọn ìpèníjà bí ìṣòro ìrìnnà ọkọ̀, ètò ìrìnnà àti àwọn ipò ojú ọjọ́ tí kò dára, èyí tí ó lè ní ipa lórí àkókò ìdáhùn nígbà míì.
Oṣiṣẹ naa tẹnumọ́ pàtàkì ìfọwọ́sowọ́pọ̀ gbogbogbòò láti ṣàṣeyọrí ìṣàkóso pajawiri tó gbéṣẹ́.
Ó ní, “Àwọn olùgbé gbọ́dọ̀ fi ààyè sílẹ̀ fún àwọn ọkọ̀ tí wọ́n ní ìró ìró, kí wọ́n sì ṣètìlẹ́yìn fún àwọn olùdáhùn àkọ́kọ́ láti ṣe àwọn iṣẹ́ ìgbàlà ẹ̀mí.”

Pásítọ̀ èké
mẹ́fà wọ gàù ní ìpínlẹ̀ Ondo – DSP Abayomi Jimoh

Yínká Àlàbí

Ile-iṣẹ ọlọpa ni Ipinle Ondo sọ pe wọn ti mu awọn pastọ mẹfa fun ẹsun eke iṣẹ iyanu kan ni Idanre, Agbegbe Ijọba Agbegbe Idanre ni ipinlẹ naa.

DSP Abayomi Jimoh, Agbẹnusọ fun awọn ọlọpaa, sọ eyi di mimọ ninu ọrọ kan ni ọjọbọ ni Akure, o sọ pe gbogbo awọn ti a fura si ti o jẹ ọkunrin ni; Fadahunsi; Kolade’; Tijani; Iyanuoluwa; Arijesulola ati Ademola.

Jimoh ṣàlàyé pé àwọn òṣìṣẹ́ ẹgbẹ́ ìgbìmọ̀ aṣòfin náà, pẹ̀lú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ ààbò àwùjọ (CSO), ṣe iṣẹ́ tí a ṣètò dáadáa, tí a sì fi ọgbọ́n ṣe ní ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù kejì.

Agbẹnusọ naa sọ pe imuni naa waye lẹhin alaye to daju nipa awọn iṣẹ ti ajọ jibiti kan ti wọn fura si pe o n ṣiṣẹ laarin Idanre ati agbegbe rẹ.

Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, iṣẹ́ náà yọrí sí mímú àwọn afurasi mẹ́fà tí wọ́n sọ pé wọ́n ṣètò àti ṣe àwọn ètò ẹ̀tàn tí wọ́n fojú sí àwọn ènìyàn tí kò fura sí.

Ó ṣàlàyé pé ìwádìí àkọ́kọ́ fi hàn pé àwọn afurasi náà ṣe bí pásítọ̀ àti àwọn aṣáájú ijọ, wọ́n ń ṣe iṣẹ́ ìyanu èké àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ẹ̀mí, gẹ́gẹ́ bí ọgbọ́n láti gba ìgbẹ́kẹ̀lé àti ìgbẹ́kẹ̀lé àwọn tí wọ́n farapa.

Jimoh sọ pé àwọn afurasi náà ní wọ́n lo ìgbàgbọ́, ìmọ̀lára, àti àìlera àwọn ènìyàn nípa ṣíṣe ìlérí àwọn ìdáhùn àtọ̀runwá sí àwọn ìṣòro ìnáwó, àwọn ìpèníjà ìlera, àti àwọn ìṣòro ara ẹni mìíràn.

“Àwọn afurasi náà kàn ń tàn àwọn tí wọ́n fipá mú jẹ nípa lílo onírúurú ọ̀nà láti fi ẹ̀tàn èké àti àwọn ẹ̀tàn tó jọra hàn.”

“Nígbà tí wọ́n ń fọ̀rọ̀ wá a lẹ́nu wò, wọ́n gbọ́ pé àwọn afurasi náà ń ṣiṣẹ́ lọ́nà tí a ṣètò, wọ́n sì ń pín àwọn iṣẹ́ pàtó fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ náà láti ṣẹ̀dá ojú ìwòye tó dájú àti èyí tí a ṣètò fún òfin.”

“Ìwádìí síwájú sí i ń lọ lọ́wọ́ láti mọ iye àwọn tí wọ́n farapa, láti mọ bí ìnáwó wọn ṣe pọ̀ tó, àti láti mọ àwọn alábáṣiṣẹpọ̀ mìíràn tí wọ́n lè ṣì wà níbẹ̀.”

“Gbogbo awọn ti a fura si wa ni ahamọ ọlọpaa lọwọlọwọ, a o si fi ẹsun kan wọn si ile-ẹjọ ni ipari iwadii.”

“Àṣẹ náà kìlọ̀ fún gbogbo ènìyàn láti ṣe ìṣọ́ra tó yẹ kí wọ́n sì yẹra fún jíjẹ ẹran lọ́wọ́ àwọn ènìyàn tí wọ́n ń lo ìsìn, ẹ̀mí, tàbí ìlérí iṣẹ́ ìyanu èké gẹ́gẹ́ bí ààbò fún àwọn ìwà ọ̀daràn.”

Ó ní, “A gba àwọn olùgbé níyànjú láti wádìí àwọn ẹ̀sùn náà, kí wọ́n ṣọ́ra fún àwọn ìbéèrè ìnáwó tí wọ́n fura sí, kí wọ́n sì tètè fi ìròyìn àwọn ìpàdé tàbí ìgbòkègbodò tí ó bá jẹ́ àìdáa hàn sí àgọ́ ọlọ́pàá tí ó sún mọ́ wọn jùlọ.

Nítorí náà, agbẹnusọ náà sọ pé àwọn ọlọ́pàá náà dúró ṣinṣin àti láìsí àní-àní nínú ìpinnu wọn láti mú àwọn ọ̀daràn kúrò ní ìpínlẹ̀ Ondo.

“Nípasẹ̀ ìkójọpọ̀ àwọn onímọ̀ nípa ìmòye, àjọṣepọ̀ àwùjọ, àti àwọn iṣẹ́ àkànṣe, àṣẹ náà yóò tẹ̀síwájú láti rí i dájú pé ààbò àti ààbò ẹ̀mí àti dúkìá wà ní gbogbo ìpínlẹ̀ náà,” Jimoh salaye.

Ọọni ki Tunji Disu kú oríire ipò ọ̀gá ọlọ́pàá tuntun

Ìròyìn òwúrọ̀

Ooni ti Ife, Oba Adeyeye Ogunwusi, Ojaja II, ki Oga ọlọpaa tuntun, Tunji Disu ku oriire ipo naa.
Ọba alayeluwa ki Disu ku oriire ninu atejade kan ti oludari eto iroyin ati oro ilu, Aafin Ooni, Ogbeni Moses Olafare tẹ jade ni Ile-Ife.
Ó gbaa nimọran láti ṣe àgbékalẹ̀ ọ̀nà tuntun àti ọgbọ́n láti kojú àìsí ààbò jákèjádò orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.
Ooni ṣàpèjúwe yíyàn Disu gẹ́gẹ́ bí èyí tó yẹ, pàápàá jùlọ ní àkókò tí orílẹ̀-èdè náà ń dojúkọ àwọn ìṣòro ààbò tó díjú.
Baba náà fi ìgbẹ́kẹ̀lé hàn nínú ìrírí, agbára ìṣiṣẹ́, àti agbára ìdarí ti IG tó ń ṣiṣẹ́.
Ó ní iṣẹ́ rẹ̀ nínú ẹgbẹ́ ọlọ́pàá Nàìjíríà ló mú kí òun lè máa ṣe aṣáájú tó gbájúmọ́ àti tó dá lórí àbájáde.
Ogunwusi pe fun eto aabo tuntun ti o da lori awọn ọlọpaa ti o ni oye, imudarasi alafia fun awọn oṣiṣẹ, ifowosowopo agbegbe, ati imudara ifowosowopo pẹlu awọn ile-iṣẹ aabo miiran.
Ó ní pé mímú ìgbẹ́kẹ̀lé gbogbo ènìyàn padà sípò nínú àwọn ọlọ́pàá ṣì ṣe pàtàkì láti rí àlàáfíà àti ìdúróṣinṣin tó pẹ́ títí.
Ọba náà rọ àwọn ọlọ́pàá àti àwọn ọkùnrin ọlọ́pàá Nàìjíríà láti kópa lẹ́yìn IG tó ń ṣiṣẹ́, láti lè mú àwọn àtúnṣe tó ń lọ lọ́wọ́ pọ̀ sí i àti láti tún ẹgbẹ́ ọmọ ogun náà ṣe gẹ́gẹ́ bí ilé-iṣẹ́ tó ní ìmọ̀, tó ṣeé gbára lé, tó sì ní èrò láti ọ̀dọ̀ àwọn ènìyàn.
Ó yin Ààrẹ Bola Tinubu fún ìtọ́sọ́nà tó ṣe kedere, ó sì tún fi hàn pé àwọn aráàlú náà ti ṣe àtìlẹ́yìn fún gbogbo ìsapá tó bófin mu láti dáàbò bo ẹ̀mí àti dúkìá.
Ogunwusi tun mọrírì IG Kayode Egbetokun tó ti kọjá, fún ọ̀pọ̀ ọdún tó ti fi ṣiṣẹ́ fún orílẹ̀-èdè náà, ó sì gbàdúrà fún àṣeyọrí tó máa tẹ̀síwájú nínú àwọn iṣẹ́ tó ń bọ̀.
Ooni fẹ́ kí IG tó ń ṣe iṣẹ́ náà ní ọgbọ́n, ìgboyà, àti ìtọ́sọ́nà Ọlọ́run bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ní àkókò pàtàkì kan ní agbègbè ààbò Nàìjíríà.

Àwọn ọmọ ẹgbẹ̀rún-márùnlélọ́gọ́ta máa padà sílé ìwé – Makinde

Yínká Àlàbí

Gomina Seyi Makinde ti Ipinle Oyo ti sọ pe awọn eto imulo eto-ẹkọ ti ijọba rẹ ti mu ki awọn ọmọ ẹgbẹrun-marunlelọgọta (65,000) ti ko lọ si ile-iwe pada.
Makinde sọ èyí nígbà tí ó ń kí àwọn aṣojú láti ọ̀dọ̀ Ilé-iṣẹ́ Ìrànlọ́wọ́ (BESDA-AF) ti Ilé-iṣẹ́ Àgbáyé àti Ìgbìmọ̀ Ẹ̀kọ́ Àkọ́kọ́ ti Gbogbogbò, tí wọ́n ṣe ìbẹ̀wò sí i ní ọjọ́rú ní Ibadan.
Makinde sọ pé Ìpínlẹ̀ Oyo ti jàǹfààní nínú ètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ BESDA-AF, ó sì fi kún un pé “ó ti mú kí ẹ̀ka ẹ̀kọ́ pọ̀ sí i ní ìpínlẹ̀ náà.”
Gomina naa dupe lowo Banki Agbaye ati UBEC fun ipese atilẹyin eto ati inawo, o si fi da loju pe isakoso re yoo fi awon ohun elo to ye sile lati le lo owo ti a pin fun ipinle naa ni akoko tuntun.
Ní ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rọ̀ rẹ̀, olórí ẹgbẹ́ fún Universal Basic Education Commission, Ọ̀gbẹ́ni Mayowa Aleshin, sọ pé ìbẹ̀wò wọn sí ìpínlẹ̀ náà ni láti ṣe àyẹ̀wò ìmúṣẹ iṣẹ́ BESDA-AF, àwọn ìpèníjà àti àtúnyẹ̀wò fún àwọn àbá míràn.
Aleshin, tó tún jẹ́ Olùdarí Ètò Orílẹ̀-èdè náà, mọrírì ìtìlẹ́yìn ńláǹlà àti lílágbára tí ìjọba ìpínlẹ̀ náà ṣe nínú ìmúṣẹ ètò ìdásí náà.
Aṣáájú ẹgbẹ́ fún Báńkì Àgbáyé, Ọ̀gbẹ́ni Shinsaku Nomura, yin àwọn ìsapá Makinde nínú àtúnṣe ẹ̀ka ẹ̀kọ́ àti fún fífún wọn ní àǹfààní sí ẹ̀kọ́ tó dára ní gbogbo ìpele.

Àǹfàní ẹ̀yáwó isẹ́ àgbẹ̀ dé f’áwọn obìnrin – Ọ̀gbẹ́ni Akin Alabi

Ìròyìn òwúrọ̀
Olùdámọ̀ràn àti olùṣàyẹ̀wò iṣẹ́ àgbẹ̀ kan, Ọ̀gbẹ́ni Akin Alabi, sọ pé àǹfààní ida aadọrin nínú ọgọ́rùn-ún wà fún àwọn àgbẹ̀ obìnrin láti gba ya owó ju àwọn ọkùnrin ẹlẹgbẹ́ wọn lọ.
Alabi, ọ̀kan lára ​​àwọn olùdásílẹ̀ ilé-iṣẹ́ Corporate Farmers International, sọ èyí nínú ìfọ̀rọ̀-wáni-lẹ́nu-wò kan ní ọjọ́rú ní ìlú Èkó.
Onimọ náà sọ pé àwọn obìnrin àgbẹ̀ ní àǹfààní púpọ̀ láti ṣe àṣeyọrí nínú ẹ̀ka iṣẹ́ àgbẹ̀ nítorí àyíká tó ṣeé ṣe tí a ń ṣẹ̀dá fún wọn lọ́wọ́lọ́wọ́.
“Nínú ọ̀rọ̀ àti òótọ́, mo lè sọ pé lónìí, àwọn obìnrin ní àǹfààní aadọta nínú ọgọ́rùn-ún láti gba ya owó ju àwọn ọkùnrin lọ.”
“Àwọn ẹgbẹ́ obìnrin tàbí àwọn ẹgbẹ́ àgbẹ̀, ti ṣètò láti rí owó gbà lónìí ní ìfiwéra pẹ̀lú ẹgbẹ́ àwọn ọkùnrin.”
“Lónìí, a ní àwọn àgbẹ̀ obìnrin tí wọ́n jẹ́ ọ̀dọ́ tí wọ́n ń dàgbà, wọn yóò sì nílò ìrànlọ́wọ́ láti rí owó gbà,” gẹgẹ bi onimọ naa se salaye.
Alabi sọ pé àwọn obìnrin àgbẹ̀ ní láti tẹ̀lé àwọn ìlànà tó yẹ kí wọ́n lè rí owó tí wọ́n nílò gbà.
“Nítorí náà, a nílò láti ṣe owó fún àwọn obìnrin tàbí obìnrin púpọ̀ sí i nínú iṣẹ́ àgbẹ̀ láti ní àǹfààní sí ìnáwó nípa títẹ̀lé àwọn òfin, ìtọ́sọ́nà, àti àwọn ìlànà tó yẹ gẹ́gẹ́ bí àwọn olùfúnni lowó tàbí àwọn ilé iṣẹ́ ti sọ kí wọ́n lè rí owó wọ̀nyí gbà ní ìrọ̀rùn.”
“Nítorí náà, àwọn obìnrin gbọ́dọ̀ wà ní àwọn ẹgbẹ́ tó yẹ, wọ́n gbọ́dọ̀ wà ní ìṣètò. Tí àwọn ìtọ́sọ́nà àti ìlànà bá wà, wọ́n gbọ́dọ̀ tẹ̀lé àwọn ìtọ́sọ́nà àti ìlànà wọ̀nyẹn dáadáa.”
“Àti láti ọdún díẹ̀ sẹ́yìn, àwọn obìnrin tó ń ṣe àgbẹ̀ ti pọ̀ sí i ní àwọn agbègbè ìgbèríko lónìí ní Nàìjíríà.”
“Nítorí náà, àwọn àgbẹ̀ obìnrin ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí agbègbè pàtàkì fún gbogbo ètò ìṣẹ̀dá oko. Tí o bá lọ sí àwọn agbègbè ìgbèríko, o máa rí àwọn àgbẹ̀ obìnrin púpọ̀ sí i tí wọ́n máa ń lo àǹfààní oko tàbí tí wọ́n máa ń ṣiṣẹ́ oko.”
“Mo rántí nígbà tí a ń ṣiṣẹ́ lórí àwọn iṣẹ́ oko ní àwọn ibì kan ní Nàìjíríà, àwọn obìnrin púpọ̀ ló wà nínú wa gẹ́gẹ́ bí òṣìṣẹ́ oko nítorí wọ́n ní ìgboyà àti ìdúróṣinṣin láti ṣe iṣẹ́ náà ní àkókò.”
“Nítorí náà, a nílò láti fún wọn ní agbára pẹ̀lú àǹfààní sí owó, àwọn ohun èlò àti ẹ̀rọ. Lónìí, a ní àwọn alábáṣiṣẹpọ̀ tí wọ́n ti lè ṣètìlẹ́yìn fún àwọn àgbẹ̀ obìnrin púpọ̀,” Alabi salaye.
Ó ṣe àkíyèsí pé MasterCard ń ṣe àwọn nǹkan díẹ̀ nípa iṣẹ́ àgbẹ̀ obìnrin àti àwọn alábáṣiṣẹpọ̀ ìdàgbàsókè díẹ̀ mìíràn.
“A nilo lati fun awon obinrin agbe ni iwuri.”
“Láti so àwọn obìnrin àgbẹ̀ pọ̀ sí i túmọ̀ sí pé a ní láti lọ sí àwọn ilé-ẹ̀kọ́ láti mú wọn ní ọ̀dọ́.”

Ṣọ́ọ̀ṣì pín oúnjẹ fún àwọn aláìní ní Èkó

Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí

Àpérò Àwọn Aláṣegun ní Èkó ní ọjọ́ Àìkú, pín oúnjẹ fún àwọn aláìní, láti fòpin sí ètò Ìjàkadì Ìjàkadì 3.0 wọn.
Pásítọ̀ àgbà ti ìjọ náà, Ráápù Hezekiah Duro-Aina, sọ pé ìgbésẹ̀ náà jẹ́ ọ̀nà láti dé ọ̀dọ̀ àwọn aláìní, àti láti fà wọ́n sún mọ́ Olúwa.
Ó sọ èyí nígbà tí wọ́n ń ṣe owó náà ní gbọ̀ngàn ìjọ ní Akowonjo, ó sì fi kún un pé ìpínkiri oúnjẹ náà jẹ́ ara Ojúṣe Àwùjọ Àjọṣepọ̀ ti ìjọ náà.
Duro-Aina, ẹni tó wàásù nípa àwọn iṣẹ́ ìyanu wíwà Ọlọ́run, sọ pé wíwà Ọlọ́run ni ìdáhùn sí gbogbo àdúrà.
Nígbà tí ó ń wàásù láti inú àwọn ẹsẹ Bíbélì pàtàkì bíi Ẹ́kísódù 33:15, 1 Sámúẹ́lì 12:16, àti àwọn mìíràn, ó tẹnu mọ́ ọn pé wíwà Ọlọ́run ni ojútùú tó ga jùlọ sí àwọn ìjàkadì ìgbésí ayé.
Gẹ́gẹ́ bí ó ti salaye, ìsinmi pátápátá ni a lè rí ní iwájú Ọlọ́run nìkan.
“Kò sí ẹni tí ó lè yọ ènìyàn lẹ́nu tí ó bá rí wíwà Ọlọ́run ní tòótọ́. Ohun tí Ó ń fúnni ni ìsinmi pátápátá.”
“Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ló ń ṣiṣẹ́ kára, tí wọ́n ń gbé ìgbésẹ̀ lójoojúmọ́, síbẹ̀ wọn kò ní ìlọsíwájú gidi kankan.”
“Láìsí wíwà Ọlọ́run, àwọn ìgbésẹ̀ síwájú pàápàá lè yípadà sí ìṣísẹ̀yìn, ṣùgbọ́n nígbà tí wíwà Rẹ̀ bá ń bá ọ lọ, gbogbo ìgbésẹ̀ kékeré di ìgbésẹ̀ ńlá,” ni ó salaye.
Ó tún sọ pé Ọlọ́run ló ń mú kí àwọn ènìyàn tẹ̀síwájú, ó sì tún mẹ́nu ba ìtàn Mósè àti Áárónì.
Ó fi kún un pé kì í ṣe nípasẹ̀ ìsapá ènìyàn nìkan ni a fi ń ṣe ìlọsíwájú, bí kò ṣe nípasẹ̀ ìtìlẹ́yìn Ọlọ́run.