Olówó ló ń jẹ isu báyìí l’Ekoo
Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Iye owó iṣu ti ń yípadà káàkiri ọjà Eko ati agbegbe rẹ, pẹ̀lú àwọn oníṣòwò tí wọ́n ń sọ pé owó mọto, àwọn ìpèsè àkókò, àti àwọn ìpèníjà ìwárí ni ó fà á tí owó isu fi pọ̀ sí i.
Ile-iṣẹ Iroyin ti Nigeria (NAN) royin pe awọn oniṣowo ati awọn alabara n ṣe agbeyẹwo owo gbigbe ati irọrun diẹ sii nigba ti wọn ba n ra ounjẹ pataki.
Iṣu ṣì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn oúnjẹ tí a ń jẹ jùlọ ní Nàìjíríà, tí a ń lò ní àwọn ilé, àwọn ilé oúnjẹ àti àwọn ilé iṣẹ́ oúnjẹ. A máa ń jẹ ẹ́ bí i dín-dín, sísè, sísun tàbí kí a gún un níyán, èyí sì mú kí ó jẹ́ ohun tí a sábà máa ń jẹ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ilé.
Ní ìlú Èkó, wọ́n ń ta iṣu ní àwọn ọjà àdúgbò àti àwọn ilé ìtajà ńláńlá bíi Ọjà Oyingbo àti Ọjà Mile 12, níbi tí àwọn oníṣòwò ti ń fa àwọn oníbàárà púpọ̀ tí wọ́n ń wá owó tí ó rẹlẹ̀.
Sibẹsibẹ, lakoko ti awọn idiyele ni awọn ọja nla le jẹ olowo poku, awọn idiyele gbigbe ati irọrun nigbagbogbo ni ipa lori ibi ti awọn alabara yan lati raja.
Àwọn oníṣòwò àti àwọn oníbàárà tí wọ́n bá NAN sọ̀rọ̀ ní ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ní ọjọ́ Àìkú sọ pé iye owó iṣu ti ga sókè ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn ọdún tó ti kọjá, wọ́n sọ pé àìtó ìpèsè àsìkò àti iye owó tí ń pọ̀ sí i.
Gẹ́gẹ́ bí wọ́n ti sọ, àwọn isu tí wọ́n tà ní àárín N1,200 àti N2,000 ní àsìkò kan náà ní ọdún 2025 báyìí ná láàrín N2,500 àti N3,500, ó dá lórí bí isu naa ba se tobi sí.
Àwọn oníṣòwò ṣàlàyé pé àwọn ìṣù tó tóbi àti tó dára jù ló ń gba owó tó ga jù, nígbà tí àwọn irú kéékèèké ṣì ń gba owó tó rọrùn fún àwọn tó ń ra ọjà tó kéré.
Ọ̀gbẹ́ni Ibrahim Hassan, oníṣòwò iṣu ní Ọjà Oyingbo, sọ pé ìkórè tuntun ṣì dínkù nítorí pé àsìkò ìgbìn tuntun náà ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀.
Hassan sọ pé, “Wọ́n ń gbin iṣu báyìí, nígbà tí ó bá fi di oṣù kẹjọ, iṣu tí a ń rà fún N2,500 sí N3,000 lè tà ní ìlọ́po méjì.”
Oníṣòwò mìíràn ní Ọjà Oyingbo, Arábìnrin Jumoke Fakunle, sọ pé iye owó iṣu ni a pinnu ní pàtàkì nípa ìwọ̀n iṣu.
Oníṣòwò kan ní Mile 12 Market, Arábìnrin Abiodun Ariyo, tún sọ pé iye owó iṣu ti pọ̀ sí i ní ìfiwéra pẹ̀lú àkókò kan náà ní ọdún 2025 .
Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, iye owó ìṣù tí wọ́n ń tà lọ́wọ́lọ́wọ́ fún N2,500 sí N3,000 wà láàárín N1,200 sí N2,000 ní àkókò kan náà ní ọdún tó kọjá.
Arabinrin Kehinde Adebayo, oniṣowo miiran ni Oyingbo Market, sọ pe rira pupọ ati wiwọle taara si awọn olupese ṣe alabapin si awọn idiyele ti o din owo diẹ.
“A gba awọn tirela lati Ariwa, nitori naa awọn onibara ti n ra nihin gbadun awọn idiyele ti o dara ju ni awọn ọja kekere ni opopona lọ.
Ó ní, “Àwọn olùtajà ní àwọn ọjà kékeré sábà máa ń ra nǹkan láti àwọn ilé ìtajà osunwon, wọ́n sì máa ń fi ọkọ̀ àti àwọn ìnáwó mìíràn kún un kí wọ́n tó tún tà á.”
Oníbàárà kan, Arábìnrin Amaka Njoku, sọ pé ó fẹ́ràn láti ra iṣu láti ọjà tó wà nítòsí nítorí pé owó rẹ̀ bá àwọn ilé kékeré mu.
“Tí a bá fi wé ìgbà tí owó iṣu pọ̀ gan-an tí wọ́n sì ń ta ìṣù kan fún nǹkan bí N10,000, mo rò pé N2,500 sí N3,500 jẹ́ ohun tó tọ́ báyìí.”
Ó ní, “Nígbà tí o bá fi owó ọkọ̀ kún un, rírìnrìn àjò lọ sí àwọn ọjà pàtàkì lè má jẹ́ ohun tó tọ́ nígbà gbogbo.”
Sibẹsibẹ, onibara miiran, Arabinrin Titilope Adekeye, sọ pe o fẹran riraja ni awọn ọja nla nibi ti awọn idiyele nigba gbogbo n lọ silẹ.
Ó ní, “Mo ṣẹ̀ṣẹ̀ ra iṣu fún láàrín N1,500 sí N2,500 fún ìṣù kọ̀ọ̀kan. Mi ò rí ìdí tí mo fi ní láti san owó púpọ̀ sí i níbòmíràn nígbà tí mo lè rí àwọn àṣàyàn tó rọrùn jù.”
Arabinrin Funmilayo Ajayi, olugbe Surulere, sọ pe oun n ra iṣu lati ọjà Oyingbo bayii nitori pe owo ọja adugbo awọn ti wọn ju.
“Ní agbègbè mi, iṣu kan le jẹ N4,000, ṣùgbọ́n ní Oyingbo, mo ra awọn iwọn ti o dara julọ fun ẹdinwo kekere.”
Ó ní, “Kódà lẹ́yìn owó ìrìnnà, mo ṣì ń fi owó pamọ́.”
