Ramadan: Owó tòmátì máa dínkù lásìkò ààwẹ̀ ọdún yìí
Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí
Ẹgbẹ́ àwọn olùgbin tòmátì, àwọn olùtọ́jú àti àwọn òǹtajà tòmátì ti Nàìjíríà (TGPMAN) ti dín ìbẹ̀rù kù nípa ìdínkù owó tí tòmátì àti àwọn èso ewébẹ̀ mìíràn ń mú wá lọ́dọọdún ní àsìkò ààwẹ̀ Ramadan tó ń bọ̀.
Alága ẹgbẹ́ náà ní ìpínlẹ̀ Kaduna, Ọ̀gbẹ́ni Rabiu Zuntu, sọ èyí ní ìfọ̀rọ̀-wáni-lẹ́nu-wò pẹ̀lú àwọn oniroyin ní ọjọ́ àìkú ní ìlú Èkó.
Zuntu sọ pé, láìdàbí ìdàgbàsókè owó tí a sábà máa ń rí lórí tòmátì àti ata ní àsìkò Ramadan, ọdún yìí yóò yàtọ̀ nítorí ìkórè púpọ̀ àti àkókò ààwẹ̀ Ramadan.
“Àkókò gbígbìn àti ìkórè ọdún tó kọjá kò ṣe àǹfààní fún àwọn àgbẹ̀ ní gbogbogbòò, nítorí iye owó tí wọ́n ń ná lórí àwọn ohun ọ̀gbìn àti iye owó gíga tí wọ́n ń ná lórí àwọn ohun ọ̀gbìn.
“Owó àwọn ohun ọ̀gbìn ewébẹ̀ yóò dínkù síi ní oṣù Ramadan yìí nítorí pé gbígbin ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ohun ọ̀gbìn ewébẹ̀ lè pọ̀ sí i nítorí àìní àwọn ewébẹ̀ kan láti fi ààwẹ̀ náà rú.”
“Ni gbogbogbo, iṣelọpọ gbogbo awọn ounjẹ dinku nitori idinku ninu jijẹ, ati pe awọn Musulumi onigbagbọ ko ni ounjẹ aarọ ati ounjẹ ọsan lakoko ààwẹ̀.
” “Nitori naa, idiyele tomati le ṣubu lakoko Ramadan.”
“Ṣùgbọ́n, iye owó àwọn ohun ọ̀gbìn wọ̀nyí ni a pinnu nípasẹ̀ agbára ìbéèrè àti ìpèsè. Nígbà tí ìpèsè bá pọ̀, iye owó náà máa ń lọ sílẹ̀ nígbà gbogbo,” Zuntu salaye.
Gẹ́gẹ́ bí ó ti sọ, ní ọdún tó kọjá, nítorí ìdínkù nínú owó àwọn ọkà àti àwọn oúnjẹ mìíràn, ọ̀pọ̀ àwọn àgbẹ̀ ní àríwá ló ń gbìn àwọn oúnjẹ ewébẹ̀ púpọ̀ sí i.
“Èyí ni ohun tó fà á tí ìbísí fi pọ̀ sí i, láìka ipa tí kòkòrò àrùn Tuta Aboluta ní.”
“Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ààwẹ̀ Ramadan máa ń bẹ̀rẹ̀ ní nǹkan bí oṣù kẹrin, nígbà tí ìpèsè oúnjẹ kò pọ̀ ní ọjà nítorí pé àkókò ìkórè ti parí.”
“Ṣùgbọ́n ọdún yìí, Ramadan, yóò bẹ̀rẹ̀ ní oṣù kejì, yóò sì parí ní oṣù kẹta. Àkókò yìí gan-an ni àkókò ìkórè tòmátì.”
“Ní àwọn ìpínlẹ̀ àríwá bíi Kaduna, Kano, àti àwọn agbègbè mìíràn tí wọn kò tí ì kórè, èyí túmọ̀ sí wí pé owó tòmátì lè dínkù sí i.”
“Àwọn ará Nàìjíríà kò gbọdọ̀ retí ìdàgbàsókè nínú owó tòmátì ní àkókò Ramadan nítorí pé lílò náà yóò dínkù nítorí ààwẹ̀.
“Lílò náà yóò dínkù, àti pé ìpèsè tòmátì púpọ̀ ṣì wà ní ọjà àríwá,” àgbẹ̀ náà salaye.
Ó sọ pé, “Lọ́wọ́lọ́wọ́, agbọ̀n tòmátì 50kg ní Àríwá ń ta láàárín N7,000 àti N10,000 ní ìbámu pẹ̀lú irú tàbí ìwọ̀n rẹ̀.
“Ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá àti ọ̀sẹ̀ méjì sẹ́yìn, iye kan náà ni wọ́n ń tà fún iye tó kéré sí N5,000 fún agbọ̀n kan. Nítorí iṣẹ́ ìṣètò, agbọ̀n tòmátì 50kg ń tà láàárín N18,000 àti N20,000.
“Gẹ́gẹ́ bí orí kan, a óò fẹ́ láti dúpẹ́ lọ́wọ́ àwọn olórí orílẹ̀-èdè ti ẹgbẹ́ àwọn àgbẹ̀ tòmátì, ẹgbẹ́ orílẹ̀-èdè wa, fún gbogbo ìsapá wọn láti rí i dájú pé ìjọba dá sí i láti dín ìṣòro àwọn àgbẹ̀ ewébẹ̀ kù.
“A tún ń bẹ̀bẹ̀ sí Ilé Iṣẹ́ Àgbẹ̀ àti Ààbò Oúnjẹ ti Àpapọ̀ láti wá ran àwọn àgbẹ̀ ewébẹ̀ lọ́wọ́ ní àsìkò gbígbìn ti ọdun yii. Pàápàá jùlọ nínú pípèsè àwọn ohun èlò oko,” ó salaye.
